Het is niet bekend wanneer de eerste Indianen , zoals de bewoners van Amerika door Columbus ten onrechte werden genoemd (in Suriname Inheemsen genoemd), het gebied van het tegenwoordige Suriname hebben bereikt. De tot nu toe oudste sporen van bewoning werden aangetroffen in het uiterste zuiden, in de Sipaliwini-savanne. Men vond er stenen voorwerpen: pijl- en speerpunten, vuistbijlen, en messen. De makers van deze voorwerpen zijn waarschijnlijk jagers en verzamelaars geweest. Zij leefden naar schatting 7.000 tot 10.000 jaar geleden.

Het roken van de pijp is een van de meest verbreide en oudste rituelen van de volken van de prairies en elders. Het gezamenlijk roken bevestigt de banden waarmee familie, stam en heelal zijn verbonden. De pijp zelf, die vaak is versiert met veren en tekeningen die de persoonlijke geesten en visioenen van de eigenaar weerspiegelen, symboliseert de schepping. De volgende mythe biedt een verklaring voor de oorsprong van de heilige pijp van Lakota. Zij geloven dat de pijn nog steeds bestaat. Buiten de Lakota hebben maar heel weinig mensen hem ooit gezien.

Uit: Mythen van de mensheid, Roy Willis.

Bron: http://www.wereldweetjes.nl/noordamerika/noordamerikaansverhaal5.htm

Coyote behoorde tot de populairste van alle mythologische figuren van de Indianen. Hij komt in het zuidwesten en westen en op de centrale prairies in allerlei rollen voor, onder andere in de rol van schepper, cultuurheld, bedrieger, tovenaar en minnaar. De coyote, lid van de hondenfamilie die is aan te treffen van Alaska tot Costa Rica, is sluw en snel, en eet bijna elke soort dier of plant. Een van zijn streken is dat hij net doet of hij dood is om aaseters te lokken, die hij vangt en opeet. Zijn listigheid wordt geïllustreerd door de volgende Navajo-mythe.

Lang geleden werd de aarde bevolkt door reuzen die het vooral heerlijk vonden kleine kinderen te vangen en op te eten. Toen Coyote op een dag een rotsachtige plek overstak, kwam hij een van de reuzen tegen en besloot hij hem een lesje te leren voor zijn wreedheid. Hij haalde het monster, dat erg dom was, over hem te helpen bij de bouw van een zweethut, en hij beweerde dat hij er net zo lenig van zou worden als Coyote zelf. Toen de donkere hut was gevuld met stoom, zei Coyote dat hij een wonder zou laten gebeuren door zijn eigen been te breken en het weer te helen. Hij nam een steen en gaf een paar flinke klappen op een van de huid ontdane hertepoot die hij stiekem in de zweethut had gegooid, totdat de poot met luid gekraak brak. De reus voelde aan de gebroken poot en Coyote spuwde erop en zong: 'Poot, word weer heel!' De reus boog zich voorover, voelde aan Coyotes echte poot en verbaasde zich erover dat hij weer heelwas. Coyote stelde voor het wonder te herhalen met het been van de reus, en het monster stemde ermee in. 
Al gauw was het been van de reus gebroken en Coyote zei tegen hem dat hij er alleen maar op hoefde te spuwen. De reus spuwde totdat zijn mond droog was, maar de pijn werd ondragelijk en het been wilde niet helen. Ten slotte smeekte de reus om hulp. 'Gewoon door blijven gaan met spuwen,' zei Coyote geruststellend, waarop hij de zweethut uitsloop en de kindereter in doodsangst achterliet. 

Indianen geloven dat de dondergeest zich op aarde manifesteert in de gedaante van de dondervogel. De snavel of de ogen van dit enorme, op de adelaarlijkende dier spuwden bliksem, terwijl het klappen van zijn vleugels wordt gehoord als donderslagen. Men kent hem ontzagwekkende schepings-en vernietigingskracht toe.

Bij de Lakota is de dondervogel, Wakinyan, een helpende god, een manifestatie van het opperwezen: hij is het voorwerp van een krachtige cultus, verbonden met de persoonlijke ervaring van ontmoetingen met hem. Voor de Irokezen neemt hij een menselijke vorm aan als Hina, de dondergeest, wachter van de hemel. Aan de noordwestkust behoort de dondervogel tot de voornaamste goden van de hemel en is hij groot genoeg om walvissen, waarop hij jaagt, mee te voeren. De volken in het westen geloven dat er vier dondervogels zijn, een in elk kwart van de wereld. In dit gebied en elders is de dondervogel in een voortdurend gevecht gewikkeld met de boosaardige geesten of slangen van de onderwereld, zoals de onderwaterpanter. Men gelooft dat hun gevechten de oorzaak zijn van heftige natuurverschijnselen zoals aardbevingen, overstromingen en zware onweersbuien.

De rol van de zon als een scheppingsgod en als bron van kracht in de mythologie van de prairies werd vroeger weerspiegeld in de zonnedans, het belangrijkste ritueel van de prairies. Bij sommige volken bestaat deze dans nog steeds, zij het in aangepaste vorm.

Elk jaar, meestal in de vroege zomer, placht een stam bijeen te komen om zijn religieuze overtuigingen te vieren met een reeks ceremonies, gezang en andere gewijde handelingen. Centraal bij dit feest stond de zonnedans ( Sun Dance), waarbij degenen die in het bezit wilden komen van geestelijke kracht een rituele dans uitvoerden voor de stam. De stam verzamelde zich in een grote kring rond een paal die op symbolische wijze de wereld boven de aarde verbond met de wereld beneden. Rond deze paal volvoerden de dansers hun dans, vaak dagen achtereen, totdat ze in een diepe trance of van pure uitputting ineenzakten. Soms brachten de deelnemers zichzelf verwondingen toen, waarbij het scheuren van het vlees een bevrijding uit de boeien der onwetendheid symboliseerde.